Wróciłam do domu. Siedzę w fotelu i pojąć nie mogę, jakim cudem moje dziecko złapało takie paskudztwo!

Tymek właśnie wrócił od pediatry. Grypa! Ale żeby nie było za łatwo, to jeszcze szkarlatyna w pakiecie! Bo przecież jedna choroba to zdecydowanie za mało!

W gabinecie dostał krwotoku z nosa. Lekarka pobrała wymaz tylko z gardła, oszczędzając ten biedny, czerwony nos, który i tak już swoje przeszedł.

Antybiotyk na szkarlatynę, Tamiflu na grypę, do tego leki przeciwgorączkowe. Normalnie nic, tylko klaskać uszami ze szczęścia!

Moje dziecko leży. Kaszle, nie ma siły, nie może jeść. Ciężko mu oddychać przez ten kompletnie zatkany nos, który na dodatek krwawi. Dobrze, że chociaż pije.

Bożesz ty mój!

Patrzę na niego i wszystko się we mnie gotuje. Jestem wściekła, bezradna i najchętniej wzięłabym te wszystkie choroby na siebie, żeby tylko jemu ulżyć.

I wiecie, co jest najgorsze?

Te cholerne wyrzuty sumienia!

Gdzie nawaliłam? Co przeoczyłam? Czy mogłam go przed tym ochronić? Czy czegoś nie dopilnowałam?

Przecież wiem, że dzieci chorują. Wiem, że bakterie i wirusy nie pytają rodziców o pozwolenie. Ale spróbujcie to wytłumaczyć matce, która patrzy na cierpiące dziecko!

A ta szkarlatyna?! Skąd się przyplątała? Od kogo? Gdzie? Kiedy?

Zaraz mnie szlag trafi!

Bo kiedy odbieram Tymka ze szkoły, słyszę kaszlące dzieci. Widzę takie, które wyglądają, jakby najchętniej położyły się do łóżka, a nie siedziały w szkolnej ławce.

I wkurw mnie bierze!

Bo ile z tych dzieci przychodzi do szkoły po porannej dawce leków przeciwgorączkowych? Ile jest naprawdę zdrowych, a ile po prostu nie ma już temperatury, bo zadziałał Motrin?

Nie wiem. Ale wiem, że takie sytuacje się zdarzają!

I żeby było jasne, rozumiem rodziców, którzy pracują. Rozumiem, że nie każdy może wziąć wolne, że nie każdy ma babcię pod ręką, że rachunki same się nie zapłacą. Rozumiem też, że szkoła pilnuje frekwencji, a życie nie zawsze daje nam wybór.

Ale do jasnej cholery, czy frekwencja jest ważniejsza od zdrowia dzieci?!

Bo jeśli dziecko ma gorączkę, jest chore i ledwo trzyma się na nogach, to jego miejsce jest w łóżku, a nie w szkolnej ławce!

I nie chodzi o zwykłe kaszlnięcie czy katar, bo przecież nie zamkniemy dzieci pod kloszem. Chodzi o świadome wysyłanie chorego dziecka między inne dzieci, z nadzieją, że jakoś przetrwa do końca lekcji.

Napisałam do nauczycielki. Poinformowałam o grypie i szkarlatynie. Poprosiłam, żeby zwrócono uwagę na chore dzieci. Bo przecież nie chodzi wyłącznie o mojego Tymka. Chodzi o wszystkie dzieciaki!

Nie wiem, gdzie Tymek się zaraził. Nie mam zamiaru nikogo oskarżać ani urządzać polowania na winnych. Ale mam prawo być wściekła, kiedy widzę, jak moje dziecko cierpi.

Od poniedziałku siedzi w domu. Zostanie przynajmniej do piątku, a potem zobaczymy. Wróci do szkoły wtedy, kiedy naprawdę będzie zdrowy i będzie mógł normalnie funkcjonować, a nie wtedy, kiedy kalendarz uzna, że już wystarczy tego chorowania.

A ja?

Siedzę w tym fotelu, słucham jego kaszlu i czuję taką cholerną bezsilność, że aż mnie rozsadza.

Bo mogę podać leki. Mogę pilnować, żeby pił. Mogę przytulić, pogłaskać po głowie, poprawić poduszkę i czuwać przy nim całą noc.

Ale nie mogę jednym ruchem zabrać mu tego cierpienia.

I chyba właśnie to najbardziej boli w macierzyństwie. Że kochasz człowieka bardziej niż siebie, a czasami nie możesz zrobić nic więcej, niż po prostu przy nim być.

A może ja przesadzam? Może za bardzo się nakręcam? Może niesłusznie szukam winy w sobie i wokół siebie?

Nie wiem.

Rozum podpowiada mi, że nie jestem w stanie ochronić dziecka przed całym światem. Ale serce matki ma gdzieś takie mądre tłumaczenia!

Bo kiedy choruje moje dziecko, cała moja życiowa filozofia bierze w łeb. Nie interesują mnie wtedy wielkie teorie, statystyki ani zapewnienia, że dzieci przecież muszą chorować, żeby nabierać odporności.

Chcę tylko jednego. Żeby przestał cierpieć. Żeby znowu biegał po domu, śmiał się, rozrabiał i doprowadzał mnie do szału swoimi pomysłami!

A dzisiaj?

Dzisiaj mam ochotę pogryźć cały świat!

A Wy? Też macie wyrzuty sumienia, kiedy chorują Wasze dzieci, choć rozum podpowiada, że nie przed wszystkim da się je ochronić? A może z czasem nauczyliście się odpuszczać sobie to wieczne matczyne i ojcowskie mogłam zrobić więcej ?

Od soboty chyba niejeden rodzic zatrzymał się na chwilę i zadał sobie pytanie: Czy ja robię wszystko dobrze? Czy naprawdę znam swoje dzieci? Czy wiem, co siedzi w ich głowach? Czy mamy dobrą relację, czy tylko wydaje mi się, że ją mamy?

Myślę, że ta tragedia wstrząsnęła wieloma ludźmi. Bo jak pojąć, że młody człowiek, który miał przed sobą całe życie, dopuścił się czegoś tak potwornego?

Dlaczego?!

Czytam kolejne wpisy, komentarze, wypowiedzi ludzi, którzy podobno go znali. Jedni mówią o problemach w domu, inni o braku relacji z rodzicami. Ktoś wspomina, że ojciec był wymagający. Koleżanka z podstawówki opowiada, że chłopak był dziwny.

Dziwny? Czyli jaki?!

Bo rysował w szkole wisielców? Bo interesował się militariami? To już wystarczy, żeby po latach uznać kogoś za dziwnego?

Ludzie! A kto z nas w szkole nie rysował wisielców? Kto nie miał zainteresowań, które innym wydawały się dziwaczne?

I jeszcze jedno. Ta koleżanka tak doskonale pamięta, co jej kolega mówił i rysował kilkanaście lat temu? Ja czasami nie pamiętam, co ktoś powiedział mi trzy dni temu! A tutaj proszę, wspomnienia jak z kroniki szkolnej!

Nie twierdzę, że dziewczyna kłamie. Może rzeczywiście zapamiętała pewne zachowania. Ale czy pojedyncze wspomnienie z dzieciństwa daje nam prawo do wyciągania wniosków o całym życiu człowieka?

Bo mam wrażenie, że dzisiaj każdy szuka czegoś, co pozwoli mu powiedzieć: A widzicie! Już wtedy było wiadomo!

Tylko czy naprawdę było wiadomo?

Dwa lata temu mój syn Maksymilian położył się spać. Wszystko było w porządku. W nocy obudził się z potwornym bólem brzucha. Leżał tak do piątej rano. O szóstej, jak zwykle, zrobiłam swoją poranną inspekcję. Mam taki zwyczaj, zaglądam do dzieci, sprawdzam, czy wszystko w porządku.

Wchodzę do pokoju i pytam:

– Max, dlaczego nie śpisz?

– Mamo, strasznie boli mnie brzuch.

Ból był tak silny, że nie mógł już nawet wstać z łóżka. Zawieźliśmy go do szpitala.

Później pytam:

– Max, dlaczego nas nie obudziłeś?! Dlaczego nic nie powiedziałeś?!

A on na to:

– Bo nie chciałem was martwić. Nie chciałem was niepokoić.

I wiecie co? Zatkało mnie!

Moje dzieci doskonale wiedzą, że jeśli coś się dzieje, mają nas wołać. Nieważne, która godzina! Wiedzą, że jesteśmy dla nich, że mogą przyjść z każdym problemem. A jednak mój syn podjął decyzję, że nie będzie nas budził. Bo przecież to tylko ból brzucha!

I właśnie o to mi chodzi!

Możemy rozmawiać z dziećmi, tłumaczyć im, powtarzać coś tysiąc razy, a one i tak w pewnym momencie podejmują własne decyzje. Czasem zupełnie inne, niż byśmy się spodziewali.

I nie porównuję tutaj bólu brzucha do tragedii w Krakowie! Pokazuję tylko, że nawet kochający, obecny rodzic nie zawsze wie, co przeżywa jego dziecko.

A teraz wróćmy do rodziny tego młodego człowieka.

Podobno jego babcia powiedziała, że to były dobre dzieci, a on był dobrym wnukiem.

I znowu mam w głowie tysiąc pytań!

Bo przecież ta babcia znała swojego wnuka. Miała z nim swoje wspomnienia, swoje doświadczenia. A dzisiaj cały świat patrzy na niego wyłącznie przez pryzmat tego, co zrobił.

I jak to wszystko pogodzić?!

Czytam, że zawiodła rodzina, że zabrakło rozmów, miłości, zainteresowania. Że może ojciec był zbyt wymagający, matka czegoś nie zauważyła.

Skąd my to wszystko wiemy?!

Czy ktoś siedział przy ich stole? Słyszał rozmowy? Wiedział, jak wyglądały ich relacje?

Ludzie, czy naprawdę każda rodzina musi wyglądać jak z podręcznika psychologii?!

Przecież nie w każdym domu prowadzi się godzinne rozmowy o emocjach. Nie każdy rodzic potrafi pięknie mówić o miłości. Czasem matka po prostu usiądzie obok, potarmosi dziecko po włosach, uśmiechnie się, zrobi mu kanapkę, zapyta, czy jadło.

Niby nic wielkiego. A przecież to też może być miłość!

Sama wychowywałam się w trudnym domu. Mój ojciec potrafił ranić słowami, upokarzać, wywoływać strach. Mogłabym dzisiaj powielać jego zachowania. Mogłabym traktować własne dzieci tak, jak sama byłam traktowana.

Ale nie robię tego!

Bo człowiek ma również wybór. Może próbować przerwać to, czego sam doświadczył. Może pracować nad sobą, zmieniać swoje zachowanie, uczyć się czegoś innego.

Oczywiście dzieciństwo ma ogromne znaczenie. Potrafi zostawić ślady na całe życie. Ale czy naprawdę wszystko, co człowiek zrobi jako dorosły, można wytłumaczyć jego dzieciństwem?

A co, jeśli na tego chłopaka wpływali znajomi? Jeśli ktoś nim manipulował, wywierał presję, do czegoś namawiał? A może było zupełnie inaczej?

Nie wiem! I właśnie dlatego pytam, zamiast wydawać wyroki.

Może warto byłoby zapytać ludzi siedzących w więzieniach za najcięższe przestępstwa: Dlaczego to zrobiłeś? Co tobą kierowało? Kiedy pojawiła się w twojej głowie myśl, że możesz skrzywdzić drugiego człowieka?

Może warto zapytać tych wszystkich młodych ludzi, którzy dopuścili się napaści z nożem. Co się wydarzyło? Skąd tyle agresji? Dlaczego uznali, że mają prawo decydować o cudzym życiu?

Nie każdy odpowie szczerze. Nie każdy sam rozumie własne zachowanie. Ale może właśnie w takich rozmowach, badaniach i próbach zrozumienia przemocy kryją się odpowiedzi, których tak rozpaczliwie szukamy?

Bo przecież człowieka kształtuje nie tylko dom. Jest szkoła, środowisko, internet, ludzie, których spotykamy, treści, którymi codziennie karmimy głowę.

A skoro już o tym mowa, to spójrzmy, ile nienawiści wylewa się dzisiaj z ekranów!

W telewizji, internecie, komentarzach. Ludzie obrażają się nawzajem, poniżają, wyśmiewają. Politycy potrafią publicznie mówić do siebie rzeczy, za które kiedyś człowiek wstydziłby się spojrzeć drugiemu w oczy.

A my? Przyzwyczajamy się!

I potem dziwimy się, że młodzi ludzie dorastają w świecie, w którym pogarda staje się czymś normalnym.

Nie twierdzę, że internet czy telewizja doprowadziły do tej tragedii. Ale czy naprawdę możemy udawać, że słowa, które codziennie słyszymy, nie mają na nas żadnego wpływu?

Nie każdy człowiek reaguje tak samo. To, co jeden zignoruje, drugiego może głęboko zranić. To, co dla jednego jest głupim żartem, dla drugiego może być kolejnym upokorzeniem.

Nie wiemy, co ktoś nosi w sobie.

A my tak bardzo lubimy proste odpowiedzi!

Winny ojciec! Winna matka! Winna szkoła! Winien internet!

Byle znaleźć winnego, przykleić etykietkę i mieć temat z głowy.

Tylko że życie, do jasnej cholery, nie jest takie proste!

Nie próbuję usprawiedliwiać sprawcy. Odebrał życie niewinnym ludziom. Zniszczył rodziny, pozostawił cierpienie, którego nie da się opisać słowami.

Ale chciałabym zrozumieć, dlaczego do tego doszło. Nie po to, żeby szukać wymówek. Po to, żebyśmy może kiedyś potrafili wcześniej dostrzec człowieka, który potrzebuje pomocy.

I wiecie, co mnie najbardziej zastanawia?

Że po każdej takiej tragedii wszyscy nagle stajemy się specjalistami od wychowania, psychologii, psychiatrii i relacji rodzinnych.

Każdy wie, co należało zrobić. Każdy wie, kto zawinił.

Tylko odpowiedzi na najważniejsze pytanie nadal nie ma.

Dlaczego?

Może zamiast kolejnego wyroku warto dzisiaj porozmawiać z własnym dzieckiem? Nie przesłuchiwać, nie kontrolować, nie szukać na siłę czegoś podejrzanego. Po prostu porozmawiać. Posłuchać. Zainteresować się jego światem.

I nie dlatego, że każde milczące dziecko jest potencjalnym zagrożeniem. Bo nie jest!

Tylko dlatego, że relacje nie budują się same.

Nie znamy całej prawdy o tej tragedii. Nie wiemy, co działo się za zamkniętymi drzwiami, w głowie tego młodego człowieka, w jego codziennym życiu.

Może kiedyś poznamy więcej odpowiedzi. A może nie.

Bo ja wolę mieć tysiąc pytań niż jedną odpowiedź wyssaną z palca.

A Wy? Czy po tej tragedii też zaczęliście zadawać sobie pytania o własne dzieci, relacje i o to, jak dobrze naprawdę znamy tych, których kochamy?

Wczorajsza tragedia w Krakowie chyba nami wszystkimi wstrząsnęła. Czytam, słucham, próbuję to wszystko jakoś poukładać w głowie i wiecie co? Nie potrafię!

Bo jak pojąć coś takiego? Jak zrozumieć, że młody człowiek, który miał przed sobą całe życie, podejmuje decyzję, która kończy się śmiercią niewinnych ludzi, jego najbliższych ?

Zginęli jego rodzice, siostra. Ludzie, którzy jeszcze chwilę wcześniej mieli swoje plany, marzenia, zwyczajne codzienne sprawy. I nagle koniec.

A mnie czacha dymi od pytań!

Kiedy on zaczął o tym myśleć? Kiedy w jego głowie pojawił się taki pomysł? Co musiało się wydarzyć, żeby podjął tak potworną decyzję? Czy ktoś zauważył, że dzieje się z nim coś niedobrego? Czy można było temu zapobiec?

Pojawiają się informacje o arsenale broni, pozwoleniu na jej posiadanie, podobno również o leczeniu psychiatrycznym. Nie wiem, ile z tego zostało potwierdzone. Ale jeśli rzeczywiście tak było, to rodzą się kolejne pytania. Kto wiedział? Kto widział? Czy ktoś zlekceważył sygnały ostrzegawcze?

I nie, nie szukam usprawiedliwienia dla tego, co zrobił! Bo nie ma usprawiedliwienia dla odbierania życia drugiemu człowiekowi!

Ale chciałabym zrozumieć, co dzieje się w człowieku, zanim przekroczy tę granicę. Co sprawia, że dochodzi do momentu, w którym życie innych przestaje mieć dla niego jakąkolwiek wartość?

A potem otwieram komentarze w internecie i włos mi się jeży na głowie!

Wyroki już wydane. Diagnozy postawione. Jedni wiedzą, kto zawinił, drudzy wiedzą, co należało zrobić, a trzeci najchętniej urządziliby publiczny lincz.

Ludzie! Czy my naprawdę musimy mieć gotowy wyrok na wszystko, nawet wtedy, kiedy nie znamy całej prawdy?!

Nie trzeba być psychiatrą, psychologiem ani śledczym, żeby mieć własne zdanie. Ale może warto czasem przyznać, że czegoś zwyczajnie nie rozumiemy? Że nie znamy odpowiedzi?

Dzisiaj modlę się za tych, którzy zginęli. Za ludzi, którzy pomagali, ratowali, musieli zmierzyć się z tym niewyobrażalnym dramatem.

Ale modlę się również za sprawcę. Za młodego człowieka, który miał całe życie przed sobą, a doprowadził do tak strasznej tragedii.

Można potępiać zło, które zrobił, i jednocześnie modlić się za jego duszę. Jedno drugiego nie wyklucza.

Nie wiem, co wydarzyło się w jego głowie. Nie wiem, co doprowadziło do tej tragedii. I być może nigdy się nie dowiem.

Ale nie daje mi spokoju jedno pytanie:

Czy naprawdę nie było żadnego momentu, w którym można było zatrzymać to szaleństwo?

A Wy? Też o tym myślicie? Próbujecie zrozumieć, co popycha człowieka do czegoś takiego?

Bo ja mam w głowie tysiąc pytań i ani jednej odpowiedzi, która pozwoliłaby mi to wszystko ogarnąć.

Wczoraj wieczorem, przeglądając wiadomości, natrafiłam na nagłówek, który dosłownie wbił mnie w fotel. Nie chcę go tutaj przytaczać. Sam tytuł mnie sparaliżował.

Tymek siedział obok i czytał książkę o magicznym szkolnym autobusie. A ja nie mogłam się ruszyć. Coś ścisnęło mnie za gardło.

Ojczym okaleczył chłopca, doprowadzając go do śmierci.

Łzy stanęły mi w gardle, a z oczu popłynęło morze łez.

– Mamo, dlaczego płaczesz? – zapytał Tymon.

– Nie płaczę, synku. Oczy mi się spociły.

Młody znów zatopił się w książce, zwiedzając kolejne zakamarki ludzkiego ciała, po których podróżował magiczny autobus.

A mnie głowę rozsadzały myśli.

Jak można być człowiekiem, który dopuszcza się takiego okrucieństwa wobec kogoś mniejszego, słabszego, bezbronnego?! I to jeszcze wobec DZIECKA?!

Jak można patrzeć dziecku w oczy i świadomie zadawać mu cierpienie?!

Nie rozumiem! Nie potrafię tego pojąć!

Patrzę w oczy mojego syna, kiedy ze mną rozmawia, i widzę w nich całkowite zaufanie. Ufa mi! Ufa temu, co mówię, co robię, co podaję mu do jedzenia. Rozmawiamy, śmiejemy się, czasem młody się na mnie nadąsa, zezłości, aż mu pioruny z oczu lecą! I dobrze! Ma prawo do swoich uczuć!

Starsze dzieci też wracają do domu, bo wiedzą, że mają tutaj swoje bezpieczne miejsce.

Bo tak powinien działać dom! Rodzina! Ufamy sobie, czujemy się bezpiecznie, patrzymy sobie w oczy!

A co dzieje się w głowie człowieka, który ma złe zamiary? Jak on może mieszkać z rodziną, siadać z nią do stołu, patrzeć dziecku w oczy, a potem dopuszczać się wobec niego okrucieństwa?!

JAK?!

Skąd w ojcu, matce, ojczymie rodzą się takie myśli?! Skąd bierze się to zło?!

Przecież to DZIECKO! Ono nam, dorosłym, ufa!

Kiedy Tymek mówi, że boli go głowa, dotykam jego czoła. Czuję gorączkę, podaję lekarstwo, zabieram do lekarza. Robię wszystko, żeby mu pomóc.

A dziecko, które patrzy dorosłemu w oczy i zamiast bezpieczeństwa czuje STRACH?!

Co ono może zrobić?! Gdzie pójść?! Do kogo się zwrócić?!

Piszę to i znów mam gulę w gardle. Chce mi się krzyczeć z bezsilności!

Bożesz Ty mój! Dlaczego dorośli ludzie, którzy przecież sami kiedyś byli dziećmi, potrafią tak okrutnie krzywdzić najmniejszych?!

Czy oni nie czują miłości?! Nie mają uczuć?! Sumienia?!

Weź, człowieku, spójrz w oczy dziecka! Nieważne, czy swojego, czy obcego spotkanego na ulicy. Zobacz tę ufność, ten uśmiech, te małe dłonie, które wyciąga do dorosłego.

I weź je skrzywdź!

BOŻE!!! Wyć mi się chce!

Ten chłopiec, o którym wczoraj przeczytałam, siedzi mi w głowie. Nie znałam go. Nigdy go nie widziałam. A dziś od rana płaczę, bo nie potrafię się po tym pozbierać.

Mocniej przytulam Tymona. Całuję go nawet w każdy palec u stopy, żeby czuł, jak bardzo go kocham!

I tak bardzo chciałabym oddać choć trochę tej miłości dzieciom, które jej nie mają. Tym, które cierpią, które się boją, które zamiast przytulenia dostają cios. Które zamiast usłyszeć kocham cię ,słyszą krzyk.

Chciałabym je wszystkie przytulić! Ochronić! Powiedzieć im, że nie zasłużyły na to cierpienie!

Ale kurka wodna, jak?! Jak pomóc tym dzieciom, do których nikt nie dociera?! Których płaczu nikt nie słyszy?!

Boże, Ty widzisz, co ja dziś piszę?!

Czy możesz mi pomóc ochronić ten świat? Żeby żadne dziecko nie było bite, katowane, poniżane, odrzucane! Żeby żadne nie musiało bać się człowieka, któremu najbardziej ufa!

Boże, czy Ty mnie słyszysz?!

Tak strasznie moje serce dziś płacze…

I wciąż wraca do mnie jedna myśl.

Ten chłopiec też kiedyś patrzył komuś w oczy z ufnością.

Boże… dlaczego?!

Wracamy z Tymonem ze szkoły. Ledwo przekraczamy próg mieszkania, młody jak zwykle zaczyna:

– Mamo, możemy pogadać?

– Jasne, Tymon! Co tam?

– Mamo, a kiedy mam używać słowa madafaka ?

ŻE CO, PROSZĘ?!

Wmurowało mnie! Sześciolatek wraca ze szkoły i pyta matkę, kiedy należy używać jednego z bardziej soczystych przekleństw w języku angielskim!

No pięknie! Edukacja językowa pełną gębą!

– Tymon, a wiesz, co to słowo znaczy?

– Nie, mamo. Dlatego pytam.

Dżizas! Myśl, kobieto, myśl!

Zaczęłam grzebać w pamięci. Czy ja coś takiego powiedziałam? Gdzie on to usłyszał? Nie będę udawać świętej, bo jak się porządnie wkurzę, to i cholera poleci, i nie tylko! Ale takim repertuarem jak motherfucker raczej nie operuję!

– Tymon, a gdzie ty to usłyszałeś?

– Mamo, dzieci w autobusie tak mówią do siebie.

Aaaaa! No i wszystko jasne! Szkolny autobus! Mobilna akademia języka angielskiego. Bez podręczników, bez cenzury, za to z bogatym słownictwem!

No to siadamy. Czas na lekcję, której w dzisiejszym planie dnia nie przewidziałam.

– Tymon, posłuchaj. To bardzo brzydkie, obraźliwe słowo. Ludzie czasem tak mówią, kiedy są wściekli albo chcą kogoś obrazić. Ale to, że ktoś tak mówi, nie znaczy, że ty też musisz. Można się złościć, można się nie zgadzać, ale nie trzeba od razu wyciągać najcięższej artylerii!

Młody słucha.

– Wiesz, Tymek, będziesz jeszcze słyszał mnóstwo różnych słów. Ładnych, brzydkich, mądrych i kompletnie głupich. Nie mam wpływu na to, co mówią inni. Ale ty masz wpływ na to, co wychodzi z twoich ust. I to ty wybierasz, jak będziesz rozmawiał z ludźmi.

I tak oto odbyliśmy naszą pierwszą poważną rozmowę o angielskich przekleństwach.

Człowiek wysyła dziecko do szkoły, żeby nauczyło się czytać, pisać i liczyć, a ono wraca z pytaniem, kiedy wypada powiedzieć  motherfucker !

Ale wiecie, co mnie w tej całej historii najbardziej cieszy? Że mój sześciolatek przyszedł i zapytał. Bez strachu, bez skrępowania, nawet o to, kiedy należy używać takiego słowa!

Ja w jego wieku, gdy chciałam o coś zapytać, często byłam zbywana. A gdybym jeszcze wyskoczyła z takim przekleństwem, pewnie ścierką przez łeb bym dostała!

A moje dzieci? Wiedzą, że matka do spokojnych nie należy. Oj, wiedzą! Ale wiedzą też, że mogą przyjść, zapytać, pogadać, nawet o największej głupocie. Nie muszą się zastanawiać, czy za samo pytanie oberwą.

I wiecie co? Jestem z tego cholernie dumna! Bo nie powieliłam tego, w czym sama dorastałam. Moje dzieci nie muszą się mnie bać, żeby mnie szanować. I nie muszą ukrywać przede mną swoich pytań, nawet tych najbardziej absurdalnych.

A szkolny autobus? No cóż, to dopiero szkoła życia! Tam się człowiek dowie rzeczy, o których nauczycielom nawet się nie śniło! I tak było od zawsze.  My też przecież nie wszystkiego uczyliśmy się z podręczników. Kiedyś to podwórko rządziło się swoimi prawami. Tam zdobywaliśmy wiedzę, której próżno było szukać w szkolnych książkach, i dostawaliśmy odpowiedzi na pytania, których nie odważylibyśmy się zadać w domu!

Nie zmienię tego i nawet nie zamierzam. Mogę tylko mieć nadzieję, że Tymek, słuchając tego całego autobusowego repertuaru, nauczy się wybierać to, co dla niego wartościowe, zamiast bezmyślnie powtarzać wszystko jak papuga.

Bo przecież nie chodzi o to, żeby dziecko nie słyszało brzydkich słów. Chodzi o to, żeby miało własny rozum i wiedziało, co z tym wszystkim zrobić.

A madafaka ? No cóż, pierwsza klasa, a już taki poziom zaawansowania z angielskiego! Ciekawe, czym mnie zaskoczy w drugiej!

A Wy? Pamiętacie takie pytanie swojego dziecka, po którym na chwilę odebrało Wam mowę? Jak z tego wybrnęliście?

Oglądaliście serial „Znieczulenie” z Leszkiem Lichotą?!

Bożesz ty mój! Ja chyba dawno nie oglądałam tak dobrego polskiego serialu! Mocnego, trzymającego w napięciu i tak naładowanego emocjami, że momentami nie wiedziałam, czy siedzieć, czy uciekać sprzed telewizora!

A Leszek Lichota? Ludzie! Ten facet to jest aktorskie złoto!

Nie musi robić z siebie aktorskiego fajerwerku, żeby przykuć uwagę. Wystarczy spojrzenie, mimika, chwila milczenia. Niektórzy aktorzy muszą się nieźle nagimnastykować, żebyśmy uwierzyli w ich postać. A on? Wchodzi w kadr i człowiek zapomina, że ogląda aktora. I to się, moi drodzy, nazywa TALENT!

Ale wracając do serialu. Nożesz! Co tam się dzieje!

Kilka razy dosłownie wstawałam z fotela, bo nie byłam w stanie spokojnie oglądać! Nerwy, stres, napięcie! Jedna sytuacja goni drugą, człowiek jeszcze nie ochłonął po jednej scenie, a już dostaje kolejną dawkę emocji. I choć momentami miałam ochotę wyłączyć telewizor, nie mogłam oderwać wzroku!

A teraz? Siedzę, myślę o tym wszystkim i łzy same mi płyną. Bo to nie jest serial, który się wyłącza i zapomina. To historia, która zostaje w głowie, uwiera i nie daje spokoju.

Nie zdradzę Wam fabuły, bo naprawdę warto przeżyć te emocje samemu. Powiem tylko tyle: mocny. Bardzo mocny. I cholernie dobry!

Dobrze, że mam męża, do którego mogę się teraz przytulić. Bo po tym wszystkim chyba właśnie tego najbardziej potrzebuję. Bliskości, spokoju i świadomości, że obok jest ktoś, kogo kocham.

Bożesz… niby serial, a przecież samo życie. I chyba właśnie to najbardziej człowiekiem wstrząsa. Świadomość, że podobne dramaty nie kończą się wraz z napisami końcowymi. Gdzieś naprawdę się rozgrywają.

No i jak ja mam teraz zasnąć?!

Czy polecam?!

I TO JAK! 👊

A Wy oglądaliście? Bo ja naprawdę potrzebuję z kimś o tym pogadać!

Zastanawiacie się czasem, jak bardzo zmienia się nasze podejście do życia? Jak inaczej smakuje ono, kiedy mamy dwadzieścia lat, a jak wtedy, kiedy stuknie nam czterdziestka i jeszcze trochę?

Ostatnio coraz częściej łapię się na tym, że ja naprawdę się zmieniłam. I to nie tylko w kwestii marzeń, upodobań czy sposobu spędzania wolnego czasu. Zmieniło się również moje podejście do ludzi, problemów i sytuacji, które kiedyś doprowadziłyby mnie do eksplozji!

A uwierzcie mi, potencjał wybuchowy mam całkiem niezły!

W obliczu tego, co ostatnio dzieje się wokół mnie, dawna ja zapewne urządziłaby taką rewolucję, że huk byłoby słychać na drugim końcu NY! I jeszcze słownictwo miałabym tak bogate, że niejeden słownik języka polskiego mógłby się ode mnie czegoś nauczyć!

A dziś? Dziś coraz częściej zastanawiam się, czy w ogóle warto odpalać ten cały arsenał.

I chyba właśnie to jest jedna z największych zmian, jakie w sobie dostrzegam.

Słucham czasem moich dzieci, przyglądam się ich pomysłom, planom, marzeniom i śmieję się pod nosem.

Dżizas! Czy ja też taka byłam?!

No pewnie, że byłam! I to jeszcze jaka!

Mając dwadzieścia lat, marzyłam o skoku na bungee, ekstremalnych przygodach, podróżach autostopem po Polsce. Koncerty, Woodstock, spontaniczne wypady, poznawanie ludzi, życie na pełnej petardzie!

Bożesz ty mój, ile ja miałam wtedy frajdy! Ile energii, odwagi i pomysłów, przy których dziś pewnie sama złapałabym się za głowę!

A teraz?

Teraz, moi drodzy, ja cenię sobie święty spokój!

Podróże? Oczywiście! Ale najlepiej samolotem albo samochodem, bez noclegów na dworcu i zastanawiania się, czy następny kierowca zabierze mnie sto kilometrów dalej.

I pomyśleć, że kiedyś sama jeździłam stopem, a dziś na samą myśl, że moje dzieci mogłyby wpaść na taki pomysł, dostaję gęsiej skórki!

Hipokryzja? A skądże! Doświadczenie życiowe! 😂

Co nie znaczy, że zrobiła się ze mnie jakaś potulna owieczka. O nie, kochani!

Nadal uwielbiam drapieżne fryzury, odważne kolory, mocny makijaż, nietypowe ubrania i dodatki. Lubię się wyróżniać, czasem zaszaleć. Tyle że dziś wolę mieć szaleństwo na głowie niż skakać z mostu na gumowej linie!

Patrzę na moje dzieci i widzę, jak bardzo chcą próbować życia. Mają swoje pomysły, marzenia, plany. Czasem tak odjechane, że zastanawiam się, po kim one to mają.

Po ojcu? No przecież nie! 😂

Nie zawsze zgadzam się z ich pomysłami. Bywa, że dochodzi u nas do takich wyładowań elektrycznych, że elektrownia mogłaby na tym zarobić! Ale pozwalam im próbować, szukać i podejmować własne decyzje.

Bo przecież ja też kiedyś chciałam żyć po swojemu. I żyłam!

Zmieniło się również moje podejście do codzienności.

Kiedyś wszędzie musiałam być, wszystko zobaczyć, wszystkiego spróbować. Im głośniej, im więcej się działo, tym lepiej!

Dziś potrafię cieszyć się zwyczajnym popołudniem, dobrą książką, rozmową, porządnym kuflem kawy i ciszą.

Tak, ciszą!

Ja i cisza! Kto by pomyślał?!

Nawet książki czytam inaczej. Kiedyś je połykałam, mieszkałam w nich, nie potrafiłam się oderwać. Naczynia w zlewie mogły poczekać, śmieci również!

Dziś częściej zatrzymuję się nad jakimś zdaniem, wracam do myśli, zastanawiam się nad tym, co przeczytałam. Chociaż nie oszukujmy się, obowiązki domowe nadal potrafią brutalnie przerwać najlepszą literacką przygodę.

Wydaje mi się nawet, że z wiekiem zrobiłam się spokojniejsza.

Chociaż mój szanowny małżon ma na ten temat zupełnie inne zdanie. Według niego nadal jestem dynamitem, którego wystarczy lekko dotknąć, żeby wszystko wyleciało w powietrze!

No cóż. Każdy ma prawo do własnej opinii. Nawet jeśli jest ona kompletnie błędna! 😂

Ale tak poważnie.

Coraz wyraźniej widzę, że dojrzałość nie polega na tym, żeby człowiekowi wszystkiego się odechciało. Chodzi raczej o to, żeby wiedzieć, na co warto poświęcać swoją energię.

Kiedyś chciałam wszystkim wszystko wytłumaczyć, udowodnić swoje racje, odpowiedzieć na każde głupie słowo. Dziś coraz częściej dochodzę do wniosku, że nie każda zaczepka zasługuje na odpowiedź, nie każdy konflikt na mój udział i nie każdy człowiek na mój czas.

Nie oznacza to, że nie mam własnego zdania. Mam! I to jakie! Nadal potrafię powiedzieć, co myślę, i postawić na swoim. Tyle że zaczynam rozumieć, iż nie muszę urządzać trzęsienia ziemi za każdym razem, kiedy ktoś nadepnie mi na odcisk.

Chociaż, nie ukrywam, czasami korci mnie niemiłosiernie!

Kiedyś wydawało mi się, że życie trzeba brać garściami, najlepiej obiema naraz, żeby przypadkiem niczego nie przegapić. Dziś wiem, że nie wszystko, co głośne, jest ciekawe, nie wszystko, co szalone, daje radość i nie każda bitwa jest warta stoczenia.

Czy żałuję tamtej dwudziestoletniej wariatki?

Ani trochę!

To dzięki niej mam dziś co wspominać, z czego się śmiać i przed czym ostrzegać własne dzieci. Chociaż one i tak wiedzą swoje. Zupełnie jak ja kiedyś!

I chyba na tym polega ta cała zmiana. Nie przestajemy być sobą. Nie tracimy marzeń, charakteru ani ochoty na życie. Po prostu z biegiem lat zaczynamy rozumieć, że nie wszystko trzeba przeżyć na pełnych obrotach, nie wszystkim trzeba coś udowadniać i nie na wszystko trzeba reagować.

A ten mój wewnętrzny dynamit?

Spokojnie! Nadal jest na swoim miejscu. Tylko dziś coraz częściej zastanawiam się, czy naprawdę warto odpalać lont.

Bo sztuką nie jest narobić huku. Sztuką jest wiedzieć, kiedy ten huk ma sens!

A jak jest u Was?

Czy z wiekiem też zmieniły się Wasze marzenia, potrzeby i podejście do życia? Czy nadal macie w sobie tego dwudziestoletniego wariata, który najchętniej spakowałby plecak i ruszył przed siebie?

Bo ja chyba nadal go mam. Tylko dziś przed wyjazdem sprawdziłabym pogodę, zarezerwowała hotel i upewniła się, że w pobliżu serwują porządną kawę!

A bungee? Niech skaczą młodzi! Ja sobie popatrzę. Z bezpiecznej odległości! 😂👊

Zastanawiam się czasem, jaką byłabym matką, gdyby przyszło mi żyć i wychowywać dzieci w latach 70. czy 80.

Jaka bym była? Czy byłabym taka jak dziś? Czy może bardziej strachliwa, zaszczuta, pełna niepokoju i frustracji? Czy bałabym się odezwać? Czy nauczyłabym się milczeć, nawet wtedy, kiedy wszystko we mnie krzyczałoby, że tak nie wolno?!

A gdybym do tego miała męża przemocowca? Takiego, który kilka razy w tygodniu urządzałby mi piekło na ziemi?

Co wtedy?!

Czy pozwoliłabym się tak pomiatać? Czy chodziłabym z posiniaczoną twarzą, rozciętymi ustami, obolałym ciałem i udawała, że nic się nie stało?

Czy tłumaczyłabym sobie, że przecież on jest dobrym człowiekiem, tylko czasem nerwy mu puszczają? Że wypił, że miał ciężki dzień, że go zdenerwowałam, że może następnym razem będzie inaczej?

A może jeszcze przepraszałabym za to, że dostałam?!

Matko kochana!

A dzieci?!

Gdzie w tym wszystkim byłyby moje dzieci?!

Czy patrzyłabym, jak kulą się ze strachu, kiedy ojciec wraca do domu? Jak nasłuchują kroków na klatce schodowej? Jak po odgłosie przekręcanego klucza w zamku próbują odgadnąć, jaki dziś będzie wieczór?

Czy nauczyłabym je rozpoznawać nastrój ojca po tonie głosu? Po sposobie, w jaki zamyka drzwi? Po tym, jak odkłada buty?

Czy moje dzieci musiałyby wiedzieć, kiedy wolno się śmiać, kiedy lepiej siedzieć cicho, a kiedy najlepiej w ogóle nie rzucać się w oczy?

Czy po kolejnej awanturze wstałabym rano, zrobiła śniadanie, wyszykowała dzieci do szkoły i zachowywała się tak, jakby poprzedniego wieczoru nic się nie wydarzyło?

Bo przecież rodzina musi być razem!

Bo dzieci potrzebują ojca!

Bo co ludzie powiedzą?!

Bo ślubowałam na dobre i na złe!

Tylko gdzie w tym wszystkim jest granica tego złego?!

Ile razy można dostać po twarzy, żeby w końcu powiedzieć DOŚĆ?!

Ile łez musi wylać dziecko, żeby dorosły zrozumiał, że ono też dostaje? Nawet jeśli nikt nie podniósł na nie ręki!

Bo przemoc to nie tylko siniaki. To również ten cholerny strach, który człowiek nosi w sobie latami. To ciągłe napięcie, nasłuchiwanie, obserwowanie. To dzieciństwo, w którym zamiast beztroski jest nieustanne zastanawianie się, czy dzisiaj będzie spokojnie.

I wiecie, co mnie najbardziej zastanawia?

Jaka musiała być kobieta żyjąca w tamtych czasach, żeby dać się tak zaszczuć? Jak bardzo musiała się bać? Jak bardzo musiała być samotna, bezradna, zależna od męża, od opinii innych, od tego przeklętego „co ludzie powiedzą”?

A może wcale nie była słaba? Może była tak cholernie silna, że każdego dnia wstawała i próbowała jakoś przeżyć kolejny dzień?

Tylko czy samo przetrwanie wystarczy, kiedy ma się dzieci?

Bo ja ciągle wracam do jednego pytania.

A CO Z DZIEĆMI?!

Czy naprawdę wystarczyło, że miały matkę i ojca pod jednym dachem? Nawet jeśli ten dach był miejscem, w którym codziennie mieszkał strach?

A potem przychodzi dorosłość.

Dzieci dorastają.

I nagle okazuje się, że te małe dzieci, które kiedyś siedziały cicho, bo bały się odezwać, mają już własny głos!

I zaczynają mówić!

Zaczynają zadawać pytania! Zaczynają rozumieć! Łączyć fakty! Przypominać sobie sytuacje, które przez lata próbowano zamieść pod dywan!

I w końcu mówią DOŚĆ!

Nie chcemy już żyć w tym zakłamaniu! Nie chcemy udawać, że mieliśmy szczęśliwe dzieciństwo, skoro go nie mieliśmy!

I ja się pytam, co taka matka myślała przez te wszystkie lata?!

Że dzieci nigdy nie dorosną?!

Że nie będą pamiętały?!

Że nie zrozumieją, co działo się w ich własnym domu?!

Że będą ją kochały za to, że milczała, kłamała, udawała i zamiatała wszystko pod dywan?!

Że będą jej wdzięczne za dzieciństwo, w którym musiały dorosnąć, zanim zdążyły być dziećmi?!

Bo przecież ktoś musiał pocieszać matkę! Ktoś musiał wysłuchiwać jej płaczu, lamentów, narzekań! Ktoś musiał być silny, kiedy ona nie potrafiła!

I tym kimś było dziecko!

Dziecko, które zamiast bawić się, śmiać i cieszyć życiem, musiało być powiernikiem dorosłej kobiety!

Matką dla własnej matki!

Ludzie kochani! Czy wy w ogóle rozumiecie, jakie to jest chore?!

Dziecko nie jest od ratowania małżeństwa rodziców! Nie jest od pocieszania matki po kolejnej awanturze! Nie jest od dźwigania jej nieszczęścia!

Dziecko ma być dzieckiem!

Ma się śmiać! Bawić! Popełniać błędy! Mieć swoje małe problemy, a nie żyć problemami dorosłych!

A potem taka matka dziwi się, że dorosłe dzieci nie chcą z nią rozmawiać.

Że nie dzwonią.

Że nie odwiedzają.

Że nie chcą słuchać kolejnych żalów i pretensji.

Że stawiają granice!

A czego się spodziewała?!

Że dzieci będą ją kochały za wszystkie kłamstwa?! Że zapomną, ile razy musiały zaciskać zęby, żeby ona mogła dalej udawać, że wszystko jest w porządku?!

Że będą jej do końca życia wdzięczne za sam fakt, że je urodziła?!

Miłość dziecka nie jest dożywotnim abonamentem na znoszenie wszystkiego!

I nie! Nie chodzi o to, żeby teraz osądzać wszystkie matki tamtych czasów. Wiem, że wiele z nich nie miało dokąd pójść, nie miało pieniędzy, wsparcia, odwagi. Wiem, że żyły w innych realiach.

Próbuję to zrozumieć!

Ale czy zrozumienie oznacza, że mam usprawiedliwiać wszystko?!

Czy dlatego, że komuś było ciężko, jego dzieci mają całe życie płacić za jego wybory?!

A co, jeśli te dzieci już nie chcą?!

Jeśli mają dość?!

Jeśli po latach chcą po prostu żyć?!

Dziś jestem matką czwórki dzieci. I daleko mi do ideału! Potrafię się wściec, nakrzyczeć, zdenerwować. Czasem mam wszystkiego serdecznie dość! Jestem tylko człowiekiem.

Ale jednego nie chciałabym nigdy.

Żeby moje dzieci bały się wracać do własnego domu.

Żeby musiały odczytywać moje emocje z tonu głosu. Żeby zastanawiały się, czy dziś można ze mną porozmawiać, czy lepiej zejść mi z drogi.

Żeby dorastały w przekonaniu, że miłość oznacza cierpienie, poniżanie i milczenie.

I przede wszystkim nie chcę, żeby kiedykolwiek musiały być rodzicami dla mnie!

Nie chcę obarczać ich moimi żalami, frustracjami, nieprzepracowanymi historiami!

Nie chcę, żeby musiały mnie ratować!

Bo to ja jestem matką!

To ja mam być dla nich oparciem, a nie odwrotnie!

I wiecie co?

Właśnie odcięłam łodygi tego dzikiego bluszczu, który przez całe lata oplatał moje życie. Który wrastał coraz głębiej, dusił, odbierał spokój, a ja ciągle próbowałam go przycinać, zamiast wreszcie odciąć!

Mam dość!

Nie mogę już tak żyć! Nie chcę! Nie potrafię!

Mam dość tego brudu, który latami zamiatano pod dywan, a który dziś wylewa się spod niego ze zdwojoną siłą!

Mam dość nieprzepracowanych historii, niewypowiedzianych krzywd, pretensji, żalów i ciągłego rozdrapywania ran!

Mam dość tłumaczenia się z rzeczy, za które nie powinnam się tłumaczyć!

Dlaczego to ja mam ciągle wysłuchiwać lamentów, narzekań, pretensji i oskarżeń?! Dlaczego mam być tą, która rozumie, wybacza, przemilcza, zaciska zęby i udaje, że nic się nie stało?!

A kiedy wreszcie mówię: PRZESTAŃ! NIE CHCĘ TEGO SŁUCHAĆ! NIE RÓB MI TEGO WIĘCEJ!

To nagle ja jestem ta zła?!

I jeszcze moje własne dzieci mają być wciągane w tę chorą historię?! Mają mnie oceniać, osądzać, wysłuchiwać opowieści o tym, jaką to jestem złą córką, złą siostrą, a może jeszcze złą matką?!

Nie pozwolę na to!

Nie pozwolę, żeby historia zatoczyła koło!

Żeby moje dzieci stały się sędziami własnej matki w sprawach, które zaczęły się na długo przed ich narodzinami!

Żeby ktoś próbował budować z nimi relacje kosztem mojej godności!

Ile jeszcze można?!

Ile lat można żyć przeszłością, której nikt nie chce uczciwie przepracować?! Ile razy można wyciągać te same brudy, przedstawiać tylko wygodną dla siebie część historii i oczekiwać, że druga strona będzie siedziała cicho?!

Bo przecież rodzina!

Bo przecież matka!

Bo przecież trzeba szanować!

A GDZIE SZACUNEK DO MNIE?!

Gdzie moje uczucia?! Mój ból?! Moje wspomnienia?! Moje prawo do powiedzenia, że coś mnie krzywdzi?!

Czy naprawdę fakt, że jestem czyimś dzieckiem, oznacza, że do końca życia mam przyjmować wszystko z pokorą?!

Nie!

Ja też jestem człowiekiem! Jestem dorosłą kobietą! Jestem matką! Mam swoje życie, swoją rodzinę, swoje dzieci, które kocham nad życie!

I nie pozwolę, żeby historia, od której przez lata próbowałam się uwolnić, teraz wchodziła z buciorami w życie moich dzieci!

Nie chcę już udawać, że wszystko jest pięknie, kiedy nie jest!

Nie chcę kolejnych rozmów, po których zostaje mi tylko ból, roztrzęsione ręce i pytanie, dlaczego znowu dałam się w to wciągnąć.

Nie chcę kolejnych tłumaczeń, kolejnych pretensji, kolejnego udowadniania, że nie jestem wielbłądem!

Mam 47 lat. I naprawdę nie zamierzam reszty życia spędzić na rozliczaniu dzieciństwa, którego nie wybierałam!

Nie cofnę czasu. Nie zmienię tamtych lat. Nie sprawię, że nagle wszystko, co bolało, przestanie boleć.

Ale mogę zrobić jedno.

Mogę powiedzieć DOŚĆ!

I właśnie to robię.

Odcinam się. Stawiam granicę.

Nie z nienawiści. Nie z zemsty. Nie po to, żeby kogokolwiek ukarać.

Robię to dla siebie. Dla własnego spokoju. Dla tej małej dziewczynki, która kiedyś nie miała możliwości wyboru. I dla dorosłej kobiety, która dziś wreszcie ten wybór ma.

Jestem matką. Ale taką matką, która wie, co znaczy żyć! Która wie, jak boli strach, milczenie, zakłamanie i udawanie, że nic się nie stało!

I właśnie dlatego nie chcę przekazać tego dalej!

Nie wiem, jaką byłabym matką w latach 80.

Ale wiem, że dzisiaj nie chcę już być dzieckiem, które musi milczeć, żeby dorośli mogli spokojnie żyć ze swoją wersją wydarzeń.

Bo dzieci dorastają.

Zaczynają rozumieć.

I czasem odchodzą.

Nie dlatego, że nie potrafią kochać.

Ale dlatego, że wreszcie chcą nauczyć się żyć bez strachu.

Odcięłam ten bluszcz.

I nie zamierzam podlewać go własnymi łzami.

Niech wreszcie uschnie. Bo ja chcę żyć!

Ostatnimi czasy na moim blogu coraz więcej wpisów o jedzeniu. Jeszcze trochę i pomyślicie, że prowadzę bloga kulinarnego!

Ale co ja poradzę, skoro codziennie mózg mi paruje od myślenia, co zrobić na obiad?!

U mnie niestety nie działa system ugotuję na trzy dni i będę odgrzewać .Nie ma tak dobrze! Jeden dzień, jeden obiad, a następnego od nowa gimnastyka głowy. I wymyśl tu, człowieku, coś, co przypadnie do gustu całej piątce! Siebie nie liczę, bo ja zjem wszystko, co ugotuję, byleby było keto.

Ale dzisiaj nie będzie o jedzeniu.

Dzisiaj podzielę się z Wami rozmową z moim  wspaniałym synem. Bo ten mój sześcioipółlatek potrafi tak człowieka zaskoczyć, że czasami mam ochotę przykryć się kołdrą po sam czubek głowy i udawać, że śpię.

Otóż mój syn zasypia z nami. Tak, tak, często śpimy we troje, bo kiedy już zaśnie, to zwyczajnie szkoda nam go przenosić. Taki z niego słodziak! A zanim zaśnie, lubi sobie z matką podyskutować. I nie są to, moi drodzy, rozmowy o tym, co jutro na śniadanie.

O nie!

Wczoraj leżymy sobie opatuleni kołdrą po samą szyję. Ciemno, ciepło, błogo. Matka już jedną nogą w krainie snów, a tu nagle:

Mamo, a co jest ważniejsze? Modlitwa czy Pledge of Allegiance?

Że co?!

No co jest ważniejsze? Modlitwa czy Pledge of Allegiance?

Dżizas!

Leżę i patrzę w sufit.

No i co ja, kurka wodna, mam odpowiedzieć temu młodemu człowiekowi?! No co?!

Mamo?!

Słucham, synku.

Śpisz?

Nie, nie śpię. Zastanawiam się nad tym, o co mnie zapytałeś.

Bozszzz! Dlaczego moje dziecko zadaje mi takie pytania?!

Dlaczego nie może zapytać, dlaczego liście są zielone?! Opowiedziałabym mu pięknie o chlorofilu, który pochłania światło potrzebne do fotosyntezy i sprawia, że liście widzimy jako zielone.

Albo dlaczego flamingi są różowe?!

Proszę bardzo! Bo w ich pożywieniu, między innymi w drobnych skorupiakach i glonach, znajdują się barwniki zwane karotenoidami, które nadają ich piórom różowy kolor.

I proszę! Matka błyszczy wiedzą!

Ale nie! Mój syn musi zapytać, co jest ważniejsze! Modlitwa czy przysięga wierności amerykańskiej fladze?!

Synku, dla mnie ważniejsza jest modlitwa.

Ale dlaczego, mamo? Dlaczego nie Pledge of Allegiance?

No i zaczynam.

Bo widzisz, dla mnie modlitwa to codzienna rozmowa z Bogiem. To mój Przyjaciel. Ktoś, kto jest obecny w moim życiu, kto mnie wspiera, pomaga mi i do kogo mogę się zwrócić zawsze, kiedy tego potrzebuję. Kiedy jestem szczęśliwa, smutna, kiedy się boję albo kiedy chcę za coś podziękować.

Chwila ciszy.

Myślę sobie, pięknie! Wyjaśniłam! Możemy spać!

Ale gdzie tam!

Mamo, ale gdzie On jest? Bo ja Go nie widzę. Widzę Go tylko na obrazku na ścianie i na krzyżu.

Widzisz, synku, Boga nie musimy widzieć oczami, żeby wierzyć, że jest z nami.

Ale mamo, przecież Jezusa zabili! To On nie żyje! To jak może cię słuchać?!

MATKO KOCHANA!

I weź teraz, człowieku, leżąc pod kołdrą, wytłumacz sześciolatkowi śmierć, zmartwychwstanie, wiarę i obecność Boga!

No więc tłumaczę, że Jezus umarł na krzyżu, ale zmartwychwstał. Że właśnie dlatego wierzymy, że żyje i jest z nami, chociaż Go nie widzimy.

A mój syn słucha, przetwarza, analizuje.

I już widzę po jego minie, że zaraz będzie następne pytanie.

Nie myliłam się.

Ale mamo, pani w szkole mówi, że Pledge of Allegiance jest najważniejsze!

No i masz babo placek!

A dlaczego tak mówi?

Bo to jest nasza flaga! Bo mieszkamy w Ameryce i musimy szanować nasz kraj! I obiecujemy, że będziemy wierni Ameryce, że będziemy razem, że wszyscy powinni być wolni i że dla wszystkich ma być sprawiedliwie!

No proszę!

Aż miło posłuchać, jak ten mój mały Amerykanin tłumaczy matce patriotyzm.

I widzisz, synku, to też jest bardzo ważne. Szacunek do kraju, w którym żyjemy, do jego flagi, do ludzi i do wolności. Ale to nie znaczy, że musisz wybierać między Bogiem a miłością do swojego kraju. Możesz kochać Boga i jednocześnie szanować Amerykę.

Ale co jest WAŻNIEJSZE?!

BOZSZZZZ!

No i wróciliśmy do punktu wyjścia!

Ja pierdziu!

Człowiek cały dzień lata, pracuje, gotuje, sprząta, ogarnia dom, a wieczorem zamiast spokojnie zasnąć, zdaje egzamin z religii, historii i wychowania obywatelskiego Stanów Zjednoczonych!

I to przed komisją jednoosobową, która ma sześć i pół roku, nie uznaje odpowiedzi wymijających i zadaje pytania dodatkowe!

I tutaj mam pytanie do ojca moich dzieci!

Mężu mój drogi! Dlaczego ty tyle pracujesz?! Dlaczego akurat wtedy, kiedy trzeba rozwiązywać tak poważne zagadnienia, ciebie nie ma pod ręką?!

Dlaczego matka musi być od wszystkiego?!

A potem jeszcze człowiek usłyszy: A co ty właściwie cały dzień robisz?!

NO WŁAŚNIE CO?!

Prowadzę, kurka wodna, wieczorne seminaria z teologii, patriotyzmu i filozofii dla sześciolatków!

Jeszcze trochę i otworzę własny program Matka Polka po godzinach .Dla ciekawskich dzieci i ich matek, którym od tych wszystkich pytań czacha dymi!

A ojcowie? Ojcowie mogą spokojnie pracować, a potem wrócić do domu, popatrzeć z miłością na owoc swojej twórczości, poprawić mu kołderkę i pomyśleć z dumą: Aleśmy fajnego dzieciaka stworzyliśmy !

Tylko dlaczego, mężu mój, ten nasz wspólny owoc wszystkie najtrudniejsze pytania kieruje do mnie?!

Ty śpisz spokojnie, a ja tu robię doktorat z macierzyństwa!

I to bez prawa do urlopu naukowego!

Wracam więc do mojego małego filozofa.

Synu mój, dla mnie najważniejszy jest Bóg. Ale każdy człowiek musi sam zrozumieć, co jest dla niego ważne. A ty masz jeszcze mnóstwo czasu, żeby się nad tym zastanawiać.

Cisza.

Ufff.

Mamo…

O NIE!

Synku, czytamy bajkę czy idziemy już spać? Bo ty dzisiaj wyciągasz na tapetę tak poważne tematy, że matka twa nie potrafi ich wyjaśnić ot tak, pstryknięciem palców!

Ale mamo, ja tylko pytam!

TYLKO PYTAM!

No właśnie!

I jak tu nie kochać tego małego ciekawskiego człowieka?!

Alexa, turn off the light!

Dobranoc, synku. Na dzisiaj wystarczy.

I leżę sobie jeszcze chwilę w tej ciemności, myśląc, jak niesamowicie pracuje głowa takiego małego człowieka. Jak on próbuje poukładać sobie świat, w którym jest miejsce na Boga, amerykańską flagę, szkołę, rodzinę i tysiące pytań, na które matka nie zawsze ma gotową odpowiedź.

Bo wiecie co? My, dorośli, czasami myślimy, że to my uczymy dzieci świata.

A potem przychodzi wieczór, człowiek kładzie się do łóżka i okazuje się, że sam ma jeszcze sporo do przemyślenia.

I powiedzcie mi teraz, że dzieci nie zadają trudnych pytań!

A ja chciałam tylko spokojnie zasnąć.

OCH, MATKO!

No i Maks zaraził sportami zimowymi swoje dwie starsze siostry.

Tyle że dziewczyny zamiast nart wybrały snowboard.

Od dwóch lat w ramach prezentów świątecznych kupowaliśmy im bilety na zjazdy. Ale w tym roku nastąpił przełom.

Starsza trójka wykupiła sobie karnety na cały sezon.

SOBIE.

I już samo to było dla mnie czymś nowym. Pracują, zarabiają swoje pieniądze, mają swoje wydatki i sami postanowili, że jeśli chcą jeździć całą zimę, to sobie za tę przyjemność zapłacą.

Ale wtedy Maks zrobił szum.

Bo Maks jak już coś wymyśli, to nie ma po cichu. Musi się zrobić głośno, parno i najlepiej, żeby pół domu zostało wciągnięte w jego pomysł.

No i zrobiło się.

Cała starsza trójka złożyła się i wykupiła karnet również Tymkowi.

W ramach prezentu.

I tutaj zrobiło mi się naprawdę miło.

Bo jedno to patrzeć, jak starsze dzieci dorastają, pracują, zarabiają swoje pieniądze i same płacą za swoje przyjemności.

A zupełnie co innego zobaczyć, że przy tym wszystkim pamiętają o najmłodszym bracie.

I znowu Maks.

Ten dzieciak, z którym chyba miałam w życiu najwięcej turbulencji. Ten, przy którym nieraz człowiek zastanawiał się, czy jeszcze wychowuje dziecko, czy już bierze udział w jakimś programie survivalowym.

A jednocześnie to właśnie on bardzo dużo widzi.

Dużo czuje.

Obserwuje ludzi.

I bardzo często jest prowokatorem naszych domowych rewolucji.

Tymek ma więc karnet dzięki rodzeństwu, a nam zostało wypożyczenie nart .

Czyli rodzinny plan na zimę jest gotowy.

Ola i Wiktoria na snowboardach.

Maks na nartach.

Tymek na nartach, na razie pod czujnym okiem instruktora w zimowej szkółce.

A ja z mężem bardzo odpowiedzialnie będziemy pilnować termosu z kawą.

I tak właśnie zaczęła się nasza wyprawa po sprzęt dla dziewczyn.

Oczywiście Maks wiedział, do jakiego sklepu mamy jechać.

Mało tego.

On nie rzucił tylko:

Jedźmy tam, bo fajny sklep.

Nie.

Młody wcześniej sprawdził ceny, asortyment, promocje i upusty. Porównał wszystko i zdecydował, że jedziemy na Long Island, bo tam jest większy wybór i lepsze ceny.

Czyli syn zrobił analizę rynku, kosztorys i logistykę wyprawy.

No dobra.

Jedziemy.

Dojechaliśmy i pierwsze, co zobaczyłam:

PARKING.

Normalny.

Własny.

Przy sklepie.

Popatrzyłam na męża.

No. Już go lubię.

Bo kto mieszka w New Yorku, ten wie, że sklep z własnym parkingiem zaczyna znajomość z klientem od bardzo mocnego argumentu.

Wchodzimy do środka i…

WOW.

TRZY PIĘTRA ZIMOWEGO SZALEŃSTWA.

Deski, buty, kaski.

Na kolejnym piętrze narty, kijki, wiązania.

W piwnicy hektary kurtek, spodni, czapek, rękawiczek i skarpet.

Wszystkiego tyle, że ja po kilku minutach nie wiedziałam już, gdzie patrzeć.

Za to Maks wiedział doskonale.

Wszedł między te narty i snowboardy jak do siebie.

Biegał góra, dół. Do dziewczyn, potem do Tymka, bo młodemu wybieraliśmy sprzęt do wypożyczenia na sezon, znowu do dziewczyn, które na górze debatowały nad deskami.

Oglądał.

Porównywał.

Dopytywał.

Tłumaczył siostrom.

Rozmawiał ze sprzedawcą.

I po kilku minutach patrzę na męża.

Mąż patrzy na mnie.

A ja mówię:

Ty leć po popcorn. Tu są piękne drewniane ławeczki. My tu chyba trochę posiedzimy.

Bo rozpoczął się spektakl.

Maks pomagał Oli i Wiktorii wybierać deski i buty. Tłumaczył im, na co mają zwrócić uwagę, czym różnią się poszczególne modele, co sprawdzić, o co zapytać.

Sam jeździ na nartach, ale o snowboardzie też wiedział tyle, że w pewnym momencie sprzedawca spojrzał na niego i zapytał:

Skąd ty, młody człowieku, masz tyle wiedzy o nartach i snowboardzie?

Maks chyba nawet nie bardzo rozumiał, dlaczego facet jest taki zdziwiony.

Czytam. Oglądam filmiki na YouTube. Rozmawiam z ludźmi w pracy.

I tyle.

Sprzedawca powiedział, że jest pod ogromnym wrażeniem jego wiedzy.

A ja miałam ochotę powiedzieć:

Panie kochany, PAN jest pod wrażeniem? Niech pan zobaczy jego rodziców na tej ławce!

Bo nam naprawdę kopary opadły.

Siedzieliśmy z mężem i co chwilę szturchaliśmy się łokciami.

Ty słyszysz?

Słyszę.

On naprawdę to wszystko wie?

No wygląda na to, że wie.

I właśnie w takich momentach człowiek odkrywa własne dziecko na nowo.

Bo przecież widzę tego Maksa codziennie.

Mieszkamy razem.

Rozmawiamy.

Wiem, że kocha narty. Wiem, że interesuje się tym sportem.

Ale nie miałam pojęcia, ILE on naprawdę wie.

Czyta.

Ogląda.

Pyta.

Rozmawia z ludźmi.

Zapamiętuje.

Interesuje się.

I przychodzi taki zwyczajny dzień, jedziesz z własnym dzieckiem do sklepu i nagle odkrywasz, że ono zna się na czymś o niebo lepiej niż matce się wydaje !

Ale na Maksie nasze zaskoczenie się nie skończyło.

Kiedy sprzedawca zaczął pomagać dziewczynom w ostatecznym wyborze, one miały już wybrane po kilka desek. Maks wcześniej przekazał im najważniejsze informacje, więc wiedziały, czego szukają i o co pytać.

Oczywiście zaczęło się szafowanie.

Ta ładniejsza.

Ta ma fajniejszy wzór.

Ta bardziej cool.

Ta może jednak nie.

Ale dziewczyny nie patrzyły tylko na wygląd.

Patrzyły na jakość.

Porównywały ceny.

Sprawdzały, czy warto dopłacać.

Pilnowały budżetu.

A ja w międzyczasie przeżywałam własne objawienie, bo dowiedziałam się, że porządna deska snowboardowa może kosztować od 300 dolarów w górę.

TRZYSTA DOLARÓW.

Za deskę.

A przecież deska sama nie pojedzie.

Potrzebne są jeszcze buty, kask, wiązania i cała reszta tego zimowego interesu.

I tutaj dziewczyny zaskoczyły mnie kolejny raz.

Miały swoje pieniądze.

Swoje karty.

Mogły kupić najdroższe i najbardziej wypasione deski.

Nie zrobiły tego.

Porównywały.

Liczyły.

Zastanawiały się, czy rzeczywiście warto dopłacić.

Czy ta droższa jest naprawdę lepsza, czy może tylko ładniejsza.

I wiecie, co wtedy poczułam?

Kurczę.

Chyba jednak coś zrobiliśmy dobrze.

Bo można dzieciom przez lata gadać:

Szanuj pieniądze.

Nie kupuj czegoś tylko dlatego, że jest modne.

Najdroższe nie zawsze znaczy najlepsze.

Najpierw sprawdź, potem wydawaj.

Można gadać, gadać i gadać.

A potem przychodzi taki moment, kiedy już nic nie mówisz.

Siedzisz na drewnianej ławce obok męża i tylko patrzysz.

I widzisz, że one naprawdę to potrafią.

Maks zrobił rozeznanie, sprawdził ceny i znalazł sklep.

Dziewczyny wybierały sprzęt rozsądnie i pilnowały swoich pieniędzy.

A wcześniej cała starsza trójka pomyślała jeszcze o Tymku i kupiła mu karnet.

I chyba właśnie to spodobało mi się najbardziej.

Bo rozsądnie wydawać własne pieniądze to jedno.

Ale pamiętać przy tym o młodszym bracie i zrobić mu wspólnie prezent to już zupełnie inna historia.

Tym bardziej że oni myślą też o nas.

Wiedzą, że jest chałupa , opłaty, jedzenie, rachunki i cała masa wydatków. Wiedzą, że przy czwórce dzieci pieniądze nie rozmnażają się nocą w portfelu.

I chcieli nas trochę odciążyć.

Nie dlatego, że ich o to prosiliśmy.

Sami.

I tak sobie patrzę na tę naszą starszą trójkę i myślę:

Kiedy oni się tak, kurczę, ogarnęli?

Przecież dopiero co zjeżdżaliśmy na TUBINGU!

A teraz jedno doradza drugiemu przy zakupie sprzętu za kilkaset dolarów, drugie pilnuje budżetu, trzecie porównuje ceny, a razem kupują prezent najmłodszemu.

I człowiekowi robi się jakoś tak dobrze.

Dumna jestem.

Z Maksa, że kiedy coś go interesuje, nie ślizga się po powierzchni, tylko naprawdę chce to poznać.

Z dziewczyn, że nie kupują bezmyślnie tylko dlatego, że coś jest modne, drogie albo ładne.

Z całej trójki, że pomyśleli o Tymku.

I trochę też z nas.

Bo może jednak przez te wszystkie lata coś im przekazaliśmy.

Chociaż nadal zastanawia mnie, po kim mają takie rozsądne podejście do pieniędzy.

Najchętniej napisałabym, że po matce.

Ale nie będę naciągać faktów.

Mój mąż to prawdziwy ekonomista i zdecydowanie po nim mają tę smykałkę do liczenia.

Ja chyba nie za bardzo mieszczę się w tych rubrykach, tabelkach i budżetach.

DOBRZE ICH WYCHOWALIŚMY.

Tak.

Pozwolę sobie dzisiaj to napisać.

W sklepie spędziliśmy CZTERY GODZINY.

Naprawdę.

Cztery!

Gdybym wiedziała, zabrałabym termos, kanapki, popcorn i poduszkę pod tyłek.

Ale wiecie co?

To były naprawdę fajne cztery godziny.

Bo czasami dopiero w takich zupełnie zwyczajnych sytuacjach widzisz, że twoje dzieci naprawdę dorastają.

Teraz czekamy na sezon.

Ola i Wiktoria będą szaleć na snowboardach.

Maks na nartach.

Tymek będzie w tym roku przez kilka godzin w szkółce, pod okiem instruktora, bo matka jednak chciałaby odzyskać dziecko w jednym kawałku.

A ja z mężem?

Po zapoznaniu się z cenami całego tego zimowego szaleństwa podjęliśmy bardzo rozsądną decyzję finansową.

Będziemy spacerować.

Potem usiądziemy przy kominku.

Wyciągniemy termos z gorącą kawą.

I będziemy czekać, aż nasza czwórka wróci ze stoku.

Bo naprawdę cieszę się, że moje dzieci kochają sport.

Jeszcze bardziej cieszę się, że potrafią myśleć.

A najbardziej chyba z tego, że mimo różnicy wieku, własnego życia, pracy i swoich spraw potrafią pomyśleć jedno o drugim.

A my z mężem?

My sport ekstremalny uprawiamy już od lat.

Wychowujemy czwórkę dzieci.